hochiminh`s thoughts worth telling about
    Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm
    Việc gì hại cho dân, ta phải hết sức tránh-Lời Hồ Chí Minh
                 Nếu trăm họ đã no đủ thì trẫm còn thiếu với ai-Lời vua Lý Thái Tông
                    Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc-Lời Trần Hưng Đạo
            Nếu thấy trẫm có chính lệnh hà khắc, thì phải đàn hặc ngay-Lời vua Lê Lợi
                         Ta phải yêu dân thì dân mới yêu ta, kính ta-Lời Hồ Chí Minh

Tự ứng cử vào Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội

Năm 1994, lần đầu tiên ở Việt Nam, Luật bầu cử Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp cho phép có ứng cử viên độc lập, tức cho phép tự ứng cử. Đây là sự đổi mới chưa từng có ở Việt Nam. Trước năm 1994, các ứng cử viên cho bầu cử hội đồng nhân dân chỉ là người do các tổ chức đề cử, mà thực chất là do đảng giới thiệu.

Lúc đầu tôi cũng không chú ý lắm đến quy định cởi mở này. Người Việt Nam vẫn chưa quen với dân chủ. Người Việt Nam không quan tâm đến bầu cử lắm, cả bầu cử Quốc hội lẫn bầu cử Hội đồng nhân dân, mặc dù mỗi lần bầu cử đều có gần 100% cử tri đi bỏ phiếu. Cách tiến hành bầu cử ở Việt Nam từ trước tới nay khiến cho người dân không quan tâm nhiều đến bầu cử, đến người mà mình sẽ bầu.

-Thứ nhất, ở Việt Nam cho đến khi đó, năm 1994, không có ứng cử viên độc lập, mà chỉ có ứng cử viên đề cử, do các cơ quan, tổ chức đề cử, giới thiệu

-Thứ hai, ở Việt Nam hầu như không có tranh cử, không có cảnh vận động bầu cử sôi động như ở các nước dân chủ. Các ứng cử viên do các tổ chức giới thiệu, rồi lại do Mặt trận tổ quốc “hiệp thương”.

-Thứ ba, khi có các cuộc tiếp xúc cử tri, thì cũng chỉ là “tiếp xúc đại diện cử tri”, các ứng cử viên được tiếp xúc với khoảng 30 hoặc 40 cử tri chọn lọc, phần lớn là đảng viên. Như vậy đông đảo cử tri không biết mặt người mà mình sẽ bầu, không hiểu người đó giỏi hay không giỏi, nói năng lưu loát hay không. Chính đồng chí Nông Đức Mạnh, Tổng bí thư, trong một cuộc tiếp xúc cử tri hồi giữa năm 2004, đã phàn nàn rằng không nên chỉ tiếp xúc “đại diện cử tri” như vậy.

Khi đi bầu cử, có danh sách các ứng cử viên và ảnh chụp chân dung ứng cử viên dán ở khu vực bầu cử. Nếu ai quan tâm thì dừng lại dăm phút để đọc, nghiên cứu tiểu sử các ứng cử viên. Nhưng vài dòng tiểu sử và tấm ảnh chân dung của ứng cử viên không nói lên gì nhiều.

Và cuối cùng, là không mấy người dân tin ở kết quả kiểm phiếu. Người ta nói với nhau là dù có bầu, hay không bầu cho ông này, ông kia, thì các ông ấy vẫn trúng phiếu cao. 

Bởi vậy vào năm 1994, tôi cũng không quan tâm đến việc đảng cho phép có ứng cử viên độc lập, tức là tự ứng cử.

Một hôm, anh Ngô Cường, phóng viên báo Đại Đoàn Kết phụ trách viết về bầu cử, đi dự họp báo về bầu cử, về nói với tôi là Hà Nội không có ai tự ứng cử cả, mà thời hạn nộp hồ sơ ứng cử không còn nhiều. Anh có vẻ chán nản. Anh nói “người ta vẫn chưa quen với dân chủ”.

Tôi nhìn anh Ngô Cường ngồi thở dài sườn sượt, và cũng thấy bực mình với tình trạng người dân chưa quen với dân chủ. “Đấy, cứ đòi dân chủ nữa đi, thế mà bây giờ đảng, Nhà nước cho rồi đấy, thì lại không biết mà làm”, tôi lẩm bẩm.

Thế rồi tôi chợt thấy mình vô lý. Người dân là ai? Tôi cũng là người dân chứ ai nữa. Vậy nếu tôi không biết thực hiện quyền dân chủ đó, thì đừng có trách người khác. Tôi buột miệng nói với anh Ngô Cường:

-Này, anh Cường. Hay là em tự ứng cử cái nhỉ?

-Ừ, tại sao không nhỉ? Anh Cường nhìn tôi hơi ngạc nhiên rồi đồng ý ngay. Cậu ứng cử được đấy.

Tôi liền hỏi xin anh Cường một bộ hồ sơ hướng dẫn ứng cử, và đọc nghiến ngấu, trong đầu vẫn chưa có một kế hoạch rõ nét. Buổi chiều tôi đến trụ sở Mặt trận tổ quốc Hà Nội, ở phố Hai Bà Trưng, là trụ sở của Hội đồng bầu cử Hà Nội( bây giờ nơi này do Đại sứ quán Mỹ sử dụng). Tiếp tôi là một bác đã đứng tuổi, nom rất hiền lành.

-Đồng chí định tự ứng cử à? Bác này hỏi tôi rất trịnh trọng, dùng từ đồng chí để gọi tôi.

-Dạ vâng.

-Thế, đồng chí định ứng cử ở phường nào?

-Dạ không, cháu,,,tôi hơi ngập ngừng,,,cháu không ứng cử cấp phường ạ.

-Thế ở quận nào?

-Dạ, cũng không quận ạ. Cháu,,,

-Thế đồng chí định ứng cử ở đâu? Rõ ràng bác này chưa tin tôi sẽ ứng cử cấp thành phố.

-Dạ, cháu định xin ứng cử vào Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội ạ, tôi mạnh dạn nói.

-Thế à. Bác này nhìn tôi hơi thoáng vẻ ngạc nhiên, nhưng sau đó mời tôi lên phòng trên gác ngay. Bác đưa cho tôi một bộ hồ sơ ứng cử, giải thích rõ chi tiết cách làm, và giục tôi làm nhanh lên, vì sắp hết thời gian đăng ký.

Tôi mang hồ sơ về, làm sơ yếu lý lịch, và đề nghị ông Tổng biên tập Ngọc Thạch ký xác nhận lý lịch cho tôi. Ông Tổng biên tập nhìn tôi ngạc nhiên, nhưng sau đó có vẻ cũng thích thú với ý định tự ứng cử của tôi. Ông nhanh chóng ký xác nhận lý lịch cho tôi.

Hôm sau tôi mang ngay hồ sơ lên nộp cho bác già hôm trước ở Hội đồng bầu cử Hà Nội. Chỉ sau đó mấy hôm, Hội đồng bầu cử cử cán bộ đến báo Đại Đoàn Kết để làm việc với lãnh đạo báo, chuẩn bị cho cuộc họp bỏ phiếu lần một cho tôi. Cuộc bỏ phiếu vòng một là cơ quan của ứng cử viên phải bỏ phiếu tín nhiệm cho ứng cử viên. Như vậy cơ quan tôi sẽ bầu tôi trước.

Cuộc bỏ phiếu ở cơ quan được tổ chức, có đại diện của Mặt trận tổ quốc trung ương, Mặt trận tổ quốc Hà Nội, Hội đồng bầu cử Hà Nội. Tôi phải phát biểu ý kiến, giải thích vì sao tôi xin tự ứng cử. Thật là khó nói. Đây là lần đầu tiên trong đời tôi phải phát biểu một vấn đề như vậy. Khi đó tôi là ứng cử viên độc lập đầu tiên của Hà Nội, và cũng là một trong vài người ít ỏi đầu tiên ở cả nước Việt Nam xin tự ứng cử.

Cuối cùng tôi nói ngắn gọn, đại ý:

-Tôi hiện nay là một nhà báo. Với tư cách là nhà báo, tôi đang làm việc để đóng góp cho quá trình phát triển của đất nước. Nếu tôi trúng cử vào Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội, tôi sẽ có một tư cách nữa, tư cách đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố, để tiếp tục đóng góp có hiệu quả hơn cho sự phát triển xã hội.

Tôi muốn nói thêm nữa, rằng nếu tôi trúng cử, tôi sẽ có một vũ khí lợi hại để đấu tranh với các bất công xã hội , để có thể bênh vực có hiệu quả những người dân lành đang bị oan khuất,,,,Nhưng tôi thấy như vậy là đủ. Nói nhiều chẳng ích gì.

Kết quả bầu phiếu kín ở cơ quan tôi, tôi được gần 100% phiếu ủng hộ. Tôi biết ở cơ quan tôi, có nhiều người không ưa tôi, nhưng vào cuộc bầu cử, họ vẫn ủng hộ tôi. Tôi rất cảm động trước những cử chỉ nghĩa hiệp, đẹp đẽ đó. Tôi cảm thấy một trách nhiệm mới bắt đầu đặt lên vai mình. Đây không phải là một trò đùa. Đây là một việc làm nghiêm túc.

Đó là kết thúc cuộc bầu cử thứ nhất.

Hôm sau là cuộc bầu cử thứ hai, tức là tổ dân phố nơi tôi cư trú sẽ bầu tôi.

Khoảng trên 40 người dân được mời đến dự cuộc bầu chọn tôi. Đại diện Hội đồng bầu cử thành phố Hà Nội rất hài lòng thấy có nhiều người dự cuộc họp bầu này. Nhiều nơi người dân rất thờ ơ với bầu cử, nên rất khó tập hợp người dân đến đông đủ trong một cuộc bỏ phiếu chọn ứng cử viên này.

Phần lớn người dân ở nơi tôi cư trú đều biết tôi, và đều quý mến tôi. Tôi có quan hệ tốt với tất cả những người hàng xóm. Nhiều người đứng lên phát biểu ý kiến về tôi. Tất cả đều có ý kiến tốt về tôi. Sau đó là biểu quyết bằng giơ tay. Tôi được 100% số người tham dự giơ tay ủng hộ việc tự ứng cử của tôi.

Sau đó là cuộc họp kín của Hội đồng bầu cử thành phố Hà Nội. Họ có đồng ý cho tôi được đưa vào danh sách ứng cử viên chính thức cho cuộc bầu cử chính thức sắp tới hay không, đó là quyền của Hội đồng bầu cử.

Dù tôi có vượt qua được hai vòng bầu cử đầu, nhưng ở vòng hiệp thương thứ ba này, nếu Hội đồng bầu cử gạt tôi ra khỏi danh sách ứng cử viên chính thức, thì tôi cũng đành phải chấp nhận.

Kể từ năm 1994, khi luật cho phép có ứng cử viên độc lập, cho đến nay, mỗi khóa Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội chỉ có một ứng cử viên độc lập duy nhất trúng cử. Khóa đầu tiên cho phép tự ứng cử 1994-1999, là tôi.

Khóa 1999-2004 là luật sư Trần Vũ Hải, giám đốc công ty luật tư nhân.

Tôi rất ngạc nhiên vì ở vòng hiệp thương thứ ba này, tôi được Hội đồng bầu cử Hà Nội ủng hộ, đồng ý đưa tôi vào danh sách ứng cử viên chính thức. Sau này tôi được biết là đã có nhiều sự cân nhắc để Hội đồng bầu cử Hà Nội chọn tôi.

Sau đó tôi được bố trí đi tiếp xúc cử tri là các thanh niên, do Thành Đoàn thanh niên Hà Nội tổ chức. Tôi đứng lên phát biểu ngắn gọn, vì tôi biết nó mang nặng tính hình thức.

Nhưng có rất nhiều nhà báo nước ngoài khi thấy tên tôi trong danh sách ứng cử viên chính thức, thì họ rất quan tâm. Dù sao thì đây cũng là một “ứng cử viên độc lập” đầu tiên của Hà Nội, và cũng là một trong vài người tự  ứng cử đầu tiên của nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Nhiều báo đã đến phỏng vấn tôi, trong đó có báo Asahi Simbun của Nhật. Nhà báo Mizuno, trưởng phân xã báo Asahi Shimbun đã phỏng vấn, chụp ảnh và đăng một bài dài về tôi trên trang nhất báo Asahi Shimbun.

Sau đó là cuộc bầu cử chính thức. Tôi ở hòm phiếu thuộc quận Hai Bà Trưng.

Kết quả bầu cử của tất cả 11 hòm phiếu khác ở Hà Nội vào năm 1994 đó đều diễn ra theo đúng các dự kiến của Hội đồng bầu cử, trừ hòm phiếu của tôi.

Hòm phiếu của tôi có 4 ứng cử viên, bầu 2. Ông Chánh thanh tra thành phố Hà Nội trúng cử, tôi không trúng, nhưng số phiếu đạt hơn 49%. Một ông giám đốc công ty cũng được xấp xỉ số phiếu của tôi, còn ông Chủ tịch hội nhà báo Hà Nội thì được số phiếu rất thấp. Như vậy ở hòm phiếu của tôi chỉ có một người trúng, còn 3 người trượt. Theo luật thì hòm phiếu của tôi phải bầu lại, để có thêm một người trúng cử, để bảo đảm Hà Nội có đủ số đại biểu Hội đồng nhân dân theo luật định, là 85 người.

Việc bầu lại được tổ chức, hòm phiếu bầu lại mang số 13, và tôi trúng cử với hơn 80% phiếu bầu.

Trong cuộc họp hội đồng nhân dân Hà Nội sau đó, tôi đã chất vấn lãnh đạo thành phố Hà Nội về vụ phá đê làm nhà. Tôi nói đại ý lịch sử hàng nghìn năm của dân tộc Việt Nam chỉ thấy các triều đại ra sức tu bổ đê điều, phòng chống thiên tai, nhưng riêng ngày nay thì chính quyền cho phá đê sông Hồng để lấy đất làm nhà, xây khách sạn.

Trong số các đại biểu hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội, tôi rất quý trọng bà Nghiêm Chưởng Châu, Trưởng ban văn hóa-xã hội của Hội đồng. Bà Nghiêm Chưởng Châu nguyên là Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, sau đó là Thứ trưởng Bộ giáo dục, rồi về hưu. Bà được giới thiệu ứng cử vào Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội sau khi đã nghỉ hưu, để làm đại biểu chuyên trách. Ở Việt Nam, phần lớn các đại biểu cơ quan dân cử, tức các nghị sĩ, đều là kiêm nhiệm, như tôi, vừa là nhà báo, vừa là đại biểu. Chỉ một số chức danh như làm Trưởng các ban của Hội đồng, chuyên viên và trưởng các ban của Quốc hội mới là đại biểu chuyên trách. Bà Nghiêm Chưởng Châu là một đại biểu rất có uy tín.

Cái ấn tượng lớn nhất trong suốt 5 năm tôi làm đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội, là mỗi kỳ họp hội đồng(một năm 2 lần), một số nhân dân Hà Nội tập trung khá đông ngay trước cổng trụ sở Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, nơi có kỳ họp, để đưa đơn khiếu nại tố cáo. Rất nhiều người thường đến báo Đại Đoàn Kết để đưa đơn, nên họ biết mặt tôi. Khi đi vào phòng họp Hội đồng, tôi chào họ và thấy băn khoăn, vì tôi không làm được gì để giúp họ cả. Với tư cách là nhà báo, đôi lúc tôi có thể giúp họ được tốt hơn là với tư cách đại biểu HĐND.

Trong thời gian 5 năm làm đại biểu Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội, 1994-1999, tôi tự xem lại mình, thấy mình hầu như chẳng làm được gì cả. Mỗi năm vài lần, tôi cùng Ban Văn hóa của Hội đồng đi kiểm tra các nơi, kiểm tra trại giam, kiểm tra ngành giáo dục, văn hóa,,,nhưng mà chỉ là cách làm rất hành chính, đi thăm các địa phương như Sài Gòn, Lai Châu, Tuyên Quang, cũng rất hành chính.

Tôi rút ra 3 kinh nghiệm sau:

  1. Đảng đã cho chúng ta quyền dân chủ, thì mỗi người dân Việt Nam phải biết chủ động thực hiện quyền dân chủ đó, chứ đừng chỉ có trách móc. Mỗi chúng ta phải biết rằng không nên chỉ đòi hỏi đảng và đất nước đã làm gì cho mình, mà hãy tự hỏi mình đã làm gì cho đất nước. (Câu nói này thực ra Tổng thống Mỹ John Fitzgerald Kennedy đã nói khi ông nhậm chức Tổng thống Mỹ năm 1961, tôi chỉ xin học theo và nói lại thôi ).
  2. Phải làm đại biểu Hội đồng-Nghị sĩ-nhiều khóa, mới có kinh nghiệm. Làm chỉ 1 khóa, thì hầu như chỉ mới học việc. Ở Mỹ, các nghị sĩ thường làm nhiều khóa, có khi làm suốt tới 30 năm, hoặc hơn nữa. Các nghị sĩ lâu năm mới thực sự có kinh nghiệm nghị trường.
  3. Thứ ba, phải có đảng ủng hộ mình, thì mới có thể thực hiện được các chính sách mà mình đề xuất trong hội đồng. Một cá nhân nghị sĩ-đại biểu thì rất khó làm việc.

Bởi vậy nếu có ứng cử viên độc lập, mà không có đảng ủng hộ, thì kết quả rất hạn chế.///

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

About hochiminhbao


Trang Web của những người mong muốn thực hiện Tư tưởng Hồ Chí Minh.

"Nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc, tự do thì độc lập cũng không có nghĩa lý gì"-Lời Hồ Chí Minh.

Contact

Email to hochiminhbao.com:

hcmbao@gmail.com

Follow hcmbao

 Subscribe to this blog
Follow me on Twitter
 Connect on Facebook
 Gallery on Flickr

Copyright


© 2019 by hochiminhbao.com.

You're welcome to link to hochiminhbao.com, or to republish any posts and images of this website.

We are very appreciated if you quote source from hochiminhbao.com.

Thank you.